Nederland moet van de Verenigde Naties meer doen tegen geweld tegen vrouwen om te voldoen aan het VN Vrouwenverdrag. Eerder werd Nederland al gewaarschuwd door de groep experts die voor de Raad van Europa onderzocht hoe Nederland geweld tegen vrouwen aanpakt. In aanloop naar Internationale Vrouwendag doet Regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld Mariëtte Hamer een oproep aan het nieuwe kabinet om deze internationale waarschuwingen ter harte te nemen: “Ik zie dat het kabinet de aanpak van geweld tegen vrouwen belangrijk vindt, maar om het te voorkomen is een cultuurverandering nodig. Dit proces is de afgelopen jaren op allerlei niveaus in gang gezet, maar het is nog niet klaar.”
Hamer ziet in het coalitieakkoord nog onvoldoende aanknopingspunten: “Het is goed dat het kabinet aankondigt dat er één aanpak voor alle vormen van geweld tegen vrouwen komt, maar het gebrek aan aandacht voor de onderliggende patronen baart mij zorgen. Er is gelukkig steeds meer aandacht voor femicide, maar daaraan gaan andere vormen van psychisch en seksueel geweld vooraf. Dat gedrag kan gedijen in een cultuur van vrouwonvriendelijkheid en ongelijkheid. De overheid moet preventieve maatregelen nemen om die onderliggende patronen te doorbreken. Alleen dan kunnen we geweld tegen vrouwen duurzaam tegengaan. Om te voorkomen dat we dweilen met de kraan open moet het kabinet het gesprek over respectvolle omgangsvormen en machtsverhoudingen ook in de man-vrouwverhouding faciliteren. Van jongs af aan in het onderwijs, op de werkvloer en aan de keukentafel. Ze moeten campagnes blijven voeren gericht op bewustwording en gedragsverandering, bijvoorbeeld om omstanders te activeren om zich uit te spreken. De aanpak moet gericht zijn op alle plekken waar geweld tegen vrouwen voorkomt, en daarbij moet ook gekeken worden hoe naast de veiligheid van vrouwen ook die van mannelijke en lhbtqi+-slachtoffers wordt verbeterd.”
Internationale meetlat
De Verenigde Naties vinden dat Nederlandse beleid voor huiselijk geweld onvoldoende erkent dat dit voortkomt uit man-vrouwverhoudingen. Ook zien zij dat de aanpak van geweld tegen vrouwen en meisjes te versnipperd is. GREVIO, een groep experts die voor de Raad van Europa hebben beoordeeld of Nederland voldoet aan het Istanbulverdrag inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld, was kritisch op de Nederlandse inspanningen, maar prees de gecoördineerde aanpak van seksueel geweld zoals die is opgezet in het Nationaal Actieprogramma Aanpak seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld en het feit dat de regeringscommissaris een maatschappelijk gesprek aanjaagt in de samenleving, gericht op een cultuurverandering voor de lange termijn.
Nog veel werk om te voldoen aan Europese richtlijn
Nederland heeft in EU-verband afgesproken meer te doen aan de aanpak van geweld tegen vrouwen en moet daarom vanaf juli 2027 voldoen aan een nieuwe Europese richtlijn ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld. Hamer ziet dat daarvoor nog veel werk gedaan moet worden, en dat schreef ze ook op in een advies aan het kabinet waarvan ze vandaag een samenvatting publiceert. Hamer: “In het coalitieakkoord lijkt ongeveer tien miljoen euro opgenomen voor de gehele aanpak van geweld tegen vrouwen. Het is goed dat er extra geld voor wordt uitgetrokken, maar het is te weinig voor een gehele aanpak die zowel gericht is op het voorkomen van de diverse vormen van geweld als op directe maatregelen wanneer geweld plaatsvindt.” Hamer vindt het belangrijk dat de maatregelen niet alleen gericht zijn op justitie, veiligheid en hulpverlening: “Juist de verbinding met zorg voor slachtoffers en plegers, de werkvloer, het onderwijs, digitalisering, emancipatiebeleid en het activeren van mannen is nodig om geweld echt uit te bannen op de lange termijn. Het mooie is dat tot nu toe heel veel partijen van slachtofferhulp tot mannenemancipatie en strafrecht samen werken. Die verbinding moet de overheid mogelijk blijven maken en ondersteunen.”