Seksueel geweld in intieme relaties blijft vaak lang onzichtbaar: gemiddeld vinden er 30 tot 35 incidenten plaats voordat iemand hulp zoekt. De grootste drempel voor slachtoffers zit in het doorbreken van het zwijgen: het eerste gesprek over wat je thuis of in je relatie meemaakt. Kappers kunnen daarin een belangrijke rol spelen, ziet Regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld Mariëtte Hamer. Voor hen is er nu De Luisterstoel: een toolkit die kappers helpt om signalen van onveilige relaties te herkennen en het gesprek hierover te openen en door te verwijzen naar professionele hulp. Vandaag lanceert ze De Luisterstoel in de Nederlandse Kappersakademie Rotterdam, waar burgemeester Carola Schouten het eerste exemplaar in ontvangst neemt.
Hamer: “Bijna iedereen gaat regelmatig naar de kapper. Er is oogcontact en vaak ontstaan gesprekken die verder gaan dan het kapsel. Juist dan kunnen signalen van (seksueel) geweld zichtbaar worden, zoals schrikachtig zijn, erg onverzorgd zijn, het plotseling willen veranderen van het uiterlijk of terloopse opmerkingen over een controlerende partner. De Luisterstoel helpt om ruimte te maken voor een gesprek. Kleine gesprekken kunnen al een groot verschil maken.” Onderzoek van de Radboud Universiteit laat zien dat 1 op de 3 kappers signalen van huiselijk geweld opvangt, maar zich onzeker voelt over hoe hiermee om te gaan.
Beeld: © RCGOG
Signaleren, vragen en verwijzen naar hulp
Tijdens de lancering neemt burgemeester van Rotterdam Carola Schouten het eerste exemplaar van De Luisterstoel in ontvangst. Schouten: "Samen met partners werken we aan een Rotterdam waarin we huiselijk en seksueel geweld tegengaan. Ook kappers zijn een belangrijke partner omdat zij signalen van huiselijk geweld kunnen herkennen. Een gesprek in de kappersstoel kan het begin zijn van hulp.” Kappers in Rotterdam ontvangen vandaag een toolkit met verschillende soorten kaartjes: signaalkaarten die helpen om verschillende soorten signalen te herkennen en begrijpen, gesprekskaarten waarmee je bespreekbaar kunt maken wat je ziet of voelt en visitekaartjes om (discreet) mee te geven, zodat de klant zelf hulpinstanties kan benaderen.
Luisterend oor
De Luisterstoel is tot stand gekomen door gesprekken met slachtoffers en omstanders van geweld in intieme relaties. Maaike*, die zelf seksueel geweld door een partner meemaakte vertelde: “Ik zoek geen oplossingen, ik zoek vaker gewoon steun of een luisterend oor.” Anna* zocht juist een steunpunt bij iemand die niet tot haar directe kring behoorde. Hamer: “Vrouwen die thuis intieme terreur of dwingende controle meemaken en daardoor ook slachtoffer zijn van seksueel geweld worden vaak door hun partner geïsoleerd: ze zien hun vrienden en familie niet meer of durven niet eerlijk tegen hen te zijn. Naasten kennen de partner vaak zelf, wat het voor betrokkenen extra moeilijk maakt om zich uit te spreken of de situatie te delen. Dan kan de kapper een veilige haven zijn, juist om het over intieme zaken te hebben.”
Waarde voor het kappersvak
Brancheorganisatie voor kappers ANKO onderstreept het belang van aandacht voor dit thema, vertelt directeur Therèse van ’t Westende-de Bijl: “We weten al heel lang dat kappers een belangrijke rol spelen in het leven van mensen. Niet alleen op het gebied van uiterlijk, je bouwt een verdergaande band op. Ontzettend mooi dat deze toolkit dit erkent; in de pilots gaan we bekijken hoe de kappers daarmee in de praktijk kunnen werken.” Na Rotterdam volgt er ook een pilot met kappers in Friesland. Ook worden kappersopleidingen betrokken en ziet Hamer kansen voor een vergelijkbare toolkit voor andere contactberoepen, zoals bijvoorbeeld nagelstylisten en fysiotherapeuten.
Over de regeringscommissaris
De Regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld Mariëtte Hamer werd vier jaar geleden aangesteld om een cultuurverandering in gang te zetten. Door in te zetten op bewustwording via het maatschappelijk gesprek, publiekscampagnes (zoals het recente ‘Man, zeg er wat van!’) en preventie in bredere zin. Van de zorg (Zorgmanifest), de horeca (aanpak seksueel grensoverschrijdend gedrag) en het studentenleven (Studentenpact) tot het onderwijs (zoals de mbo-wegwijzer Wensen en Grenzen) en achter de voordeur (De Luisterstoel). De regeringscommissaris geeft vanuit haar onafhankelijke rol ook gevraagd en ongevraagd advies aan het kabinet.