Een praktische methodiek voor contactberoepen om patronen van seksueel geweld in de intieme sfeer te herkennen en de stilte veilig te doorbreken.
Seksueel geweld in de privésfeer is vaak onzichtbaar, maar de signalen zijn er wel. De Luisterstoel is een methodiek die contactberoepen ondersteunt om van een onderbuikgevoel naar een zorgvuldige eerste stap te gaan.
Instructievideo
In deze video wordt de toolkit toegelicht. We laten zien hoe de instrumenten ondersteunen bij het duiden van signalen en het openen van het gesprek in de dagelijkse praktijk.
De Luisterstoel in de praktijk
Werk je in een contactberoep, zoals kapper, dan heb je regelmatig contact met mensen, bouw je vertrouwen op en vang je signalen op in het dagelijks werk/ kan je in vertrouwen worden genomen.
Soms zie of hoor je iets dat blijft hangen, zonder dat duidelijk is wat je ermee kunt of moet doen. De Luisterstoel is ontwikkeld voor dit type situaties; de toolkit helpt om van een onderbuikgevoel naar een eerste, zorgvuldige stap te gaan.
De toolkit bestaat uit vier direct toepasbare onderdelen:
- Signaalkaarten: Voor het herkennen en duiden van subtiele rode vlaggen.
- Gesprekskaarten: Met concrete voorbeeldzinnen om het gesprek veilig te openen.
- Handelingskader: Biedt inzicht in wat jij kunt doen en waar de hulpverlening aansluit.
- Verwijskaartjes: Om discreet en laagdrempelig door te verwijzen naar passende hulp.
De onderdelen kunnen los van elkaar worden gebruikt, afhankelijk van de situatie en het moment.
De Luisterstoel vraagt niet om een hulpverlenersrol. Het uitgangspunt is dat professionals zoals kappers signalen kunnen herkennen en de handvatten hebben om ruimte te maken voor een gesprek.
Waarom de kapper?
Seksueel geweld in de intieme sfeer is zelden een incident, maar ontwikkelt zich in patronen van controle, afhankelijkheid en psychisch geweld, waarin grenzen geleidelijk verschuiven. Omdat deze dynamiek zich achter de voordeur afspeelt, wordt zij vaak niet als geweld herkend, maar afgedaan als stress, relatieproblemen of ‘een moeilijke relatie’.
Juist daarom is de rol van de omgeving van belang.
De kappersstoel is een plek waar de buitenwereld en de privésfeer elkaar raken. Door het regelmatige en laagdrempelige contact ontstaat vertrouwen, en worden soms dingen gedeeld die elders onbesproken blijven.
Kappers bouwen zo een vertrouwensband op, waardoor zij signalen kunnen opvangen en soms in vertrouwen worden genomen.
Onderzoek laat zien dat kapsalons een sociale en vertrouwde omgeving vormen waarin persoonlijke ervaringen worden gedeeld, en dat kappers signalen van huiselijk geweld en partnergeweld kunnen opvangen en bespreken, maar daarbij ook barrières ervaren en behoefte hebben aan handelingsperspectief en training (Vermuë et al., 2025).
De Luisterstoel sluit hierop aan en ondersteunt juist in de fase waarin signalen wel aanwezig zijn, maar nog niet worden opgepakt. Daarmee biedt deze methodiek een preventieve ingang: een eerste mogelijkheid om situaties zichtbaar en bespreekbaar te maken voordat deze escaleren.
De inzet van De Luisterstoel versterkt:
- De vroegsignalering van onveilige situaties.
- Het doorbreken van handelingsverlegenheid
- De aansluiting tussen het informele netwerk en de formele keten.
Samen ontwikkeld
De Luisterstoel is ontwikkeld in opdracht van de Regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld (RCGOG). De toolkit is het resultaat van een intensieve co-creatie tussen:
- ervaringsdeskundigen en experts
- kappers
- hulpverleners en beleidsmakers
Doorontwikkelen
De Luisterstoel wordt doorontwikkeld voor bredere inzet bij andere contactberoepen en sectoren. De eerste toepassing ligt bij kappers, maar de aanpak is ontwikkeld met het oog op toepassing in andere sectoren waar sprake is van regelmatig, laagdrempelig contact en vertrouwen.
Pakket ontvangen en op de hoogte blijven
De Luisterstoel wordt doorontwikkeld voor bredere inzet binnen andere contactberoepen en sectoren. De eerste toepassing ligt bij kappers, maar de aanpak is ontwikkeld met het oog op toepassing in andere sectoren waar sprake is van regelmatig, laagdrempelig contact en vertrouwen.
Het doel is om vroegsignalering en handelingsperspectief structureel te versterken, zodat professionals in hun dagelijkse werk signalen eerder kunnen herkennen en het gesprek kunnen openen.
Wil je op de hoogte blijven of een pakket ontvangen? Of heb je feedback of ideeën over De Luisterstoel? Mail dan naar contact@rcgog.nl.